skip to Main Content
Zending In België: Hoe Groot Is De Invloed Van De Belgische Cultuur?

Zending in België: hoe groot is de invloed van de Belgische cultuur?

“Zijn protestanten ook christenen?” Mijn mond viel open van verbazing, wat een vreemde vraag. Ik sprak met een oudere katholieke Vlaamse dame. De katholieken waren in haar ogen de christenen. Van protestanten wist ze niet veel. “Behoorden die niet tot de sekten? Van die rare, wereldvreemde mensen die de Bijbel te letterlijk nemen? Nogal achterhaald, vind je niet?.”

Ruim twee jaar geleden zijn mijn man Jan Willem Vink en ik betrokken geraakt bij de BEZ. We waren gevraagd om onderzoek te doen waarmee richting kon worden gegeven aan de ontwikkeling van een nieuwe visie. In dat kader hebben we veel interessante gesprekken gevoerd met zendelingen, (geestelijk) leiders, christenen en niet-christenen. Stuk voor stuk bijzondere mensen uit België. ‘Belgen’ zou ik vroeger hebben gezegd. Tegenwoordig spreek ik liever van Vlamingen en Walen.
Mijn man is een groot deel van zijn jeugd opgegroeid in België, voor hem is dit land bekend terrein. Maar ik kwam, als Nederlandse, al snel tot de ontdekking dat ik de cultuurverschillen tussen Nederland en België zwaar heb onderschat.

Het beeld dat uit onze gesprekken naar voren kwam, is dat het leven als zendeling in België vaak een leven is geweest van ploegen op harde grond. Ondanks de grote geestelijke nood in dit land, lijkt er maar weinig openheid te zijn voor het Evangelie. De meeste kerken of gemeentes blijven klein en men ziet soms jarenlang maar weinig mensen tot geloof komen. Veel oudere zendelingen vertelden ons vol enthousiasme dat zij in het verleden wel periodes van grote openheid voor het Evangelie hebben meegemaakt. Vooral in de jaren ’80 en ’90 zijn er veel mensen tot geloof zijn gekomen.

Harde grond

Dit gaf ons te denken; kennelijk is er dus lang niet altijd sprake geweest van harde grond in België. We vroegen ons af welke factoren hier mogelijk een rol spelen. Door het bestuderen van verschillende zendingsorganisaties hebben we steeds weer gezien dat, in de eerste plaats God zelf en het gebed van zijn volgelingen, de belangrijkste factor is in evangelisatie. Toch betrekt Jezus ons hierbij door ons op te roepen in Mattheus 28, om alle volken tot zijn leerlingen te maken. Dus ook de Belgen!

Maar hoe komt het dan dat het Evangelie hier zo moeilijk lijkt te ‘landen’? Ligt dit dan aan die “niet-ontvankelijke, onverschillige, moeilijke” Belgen? Daar geloof ik niets van! We hebben hier te veel bijzondere, prachtige mensen ontmoet die interesse toonden en ons vragen stelden over God. Wel liet men vaak blijken maar weinig te weten of te begrijpen van God. En ja, onbekend maakt onbemind….

De invloed van cultuur

Natuurlijk weten we dat er diverse factoren, zowel geestelijk als praktisch, van invloed zijn in tijden van droogte. Een daarvan is de invloed van de cultuur waarin de persoon, die een evangelisatie boodschap hoort, is opgegroeid. De cultuur is mede van invloed op hoe de boodschap zal worden ontvangen.

Cultuur verandert met de tijd. De tijd waarin we nu leven is in veel opzichten anders dan de jaren ’80 en ’90. In die jaren hadden veel mensen nog een besef van het christendom of dat nu vanuit een protestantse of een katholieke achtergrond was. In deze tijd hebben veel (jonge) mensen helemaal geen (cultureel) christelijk referentiekader meer. Voor veel van hen is de Bijbel een geschiedenisboek of zelfs een sprookje waaruit je desgewenst wijze lessen kunt halen. In dit postmoderne tijdperk waarin ‘de waarheid’ een relatief begrip is, zijn veel mensen onbekend met het Evangelie. Theoloog Stefan Paas schrijft hierover in zijn boek ‘Vreemdelingen en priesters’: “We leven in een cultuurfase waarin het gechristianiseerde Europa steeds verder uit het zicht verdwijnt.” Waarin (vooral) jongeren nauwelijks kennis hebben van het christendom.

Wat betekent dit voor evangelisatie en zending in deze tijd? Hoe sluiten we beter aan bij de cultuur van dit land, wat betekent dit voor onze evangelisatiemethoden? Zo vertelden zendelingen ons dat evangelisatiemethoden die goed hebben gewerkt in de jaren ’80 en ’90, niet langer goed aansluiten bij de cultuur van deze tijd. Dat geldt ook voor methoden uit andere landen. Vooral de op sterke groei of ‘resultaatgerichte’ Angelsaksische evangelisatiemethoden lijken in België niet te werken en hebben niet dezelfde impact als in Amerika, Engeland of Nederland.

Interculturele studies

Tijdens onze gesprekken met deskundigen van de ETF en ABC Ministries werden we gewezen op de interculturele studies van professor Geert Hofstede. Hofstede onderscheidt vijf dimensies waarlangs culturele verschillen tussen landen met elkaar kunnen worden vergeleken zoals onder andere de dimensies ‘onzekerheidsvermijding’ en ‘machtsafstand’.

Onzekerheidsvermijding is de mate waarin de dragers van een cultuur zich bedreigd voelen door onzekere of onbekende situaties. Vlamingen en Walen leven vanuit een veel sterkere mate van onzekerheidsvermijding dan bijvoorbeeld Amerikanen, Oostenrijkers of Nederlanders. Ook als men overtuigd is dat veranderen goed of noodzakelijk is, vindt men het hier lastiger om het oude vertrouwde los te laten. Men zal dan ook niet snel meegaan in veranderingen. Buitenlandse zendelingen ervaren aan de ene kant hoe trouw en volhardend de kerk in België is, maar kunnen teleurgesteld raken wanneer ze geen rekening houden met de hoge mate van onzekerheidsvermijding wanneer zij iets nieuws willen doen.

Machtsafstand is de mate waarin een samenleving de machtsongelijkheid tussen mensen als gegeven feit accepteert. Ook de machtsafstand is in België veel groter dan bijvoorbeeld in Amerika of in de Noord-Europese landen. Personen in gezagsposities, zoals leraren en geestelijk leiders, hebben hier veel meer (absolute) macht. Ook wordt het nemen van initiatief meer overgelaten aan de personen die een positie van gezag vervullen dan dat men zelf initiatief neemt. Daarnaast is het vertrouwen van Belgen minder snel gewonnen dan in culturen met een kleinere machtsafstand. Het vertrouwen winnen, betekent investeren in duurzame relaties. We hebben ervaren dat ook mensen in België voor je open staan wanneer je oprechte interesse en waardering toont, van de ander wil leren en begrip hebt voor zijn/haar cultuur. Dit vraagt om een houding van gepaste bescheidenheid. Denk vooral niet ‘het beter te weten’, dat wordt door veel Belgen al snel als arrogant ervaren.

Zijn Koninkrijk

Over de cultuur van een land en de relatie tot zending en evangelisatie valt veel meer te zeggen. Maar wat Jezus ons voorhoudt is te leven vanuit de cultuur en de waarden van Zijn Koninkrijk. Deze staan vaak haaks op de cultuur waarin we zelf zijn opgegroeid. Toch roept Hij ons om in deze wereld het Goede Nieuws van Zijn Koninkrijk te brengen. Hoe maken we dan de brug naar mensen van alle generaties in België, die leven in deze tijd? In de nieuwe visie van de BEZ is gekozen om die brug te slaan door als BEZ een beweging te zijn van waaruit door heel België heen gemeenschappen ontstaan van discipelen van Jezus, levend vanuit waarden als: integratie, ‘journey’ (samen op reis), participatie en ‘community’ (gemeenschap). Meer hierover kunt u lezen in het hoofdartikel over de nieuwe visie van de BEZ.

Tekst: Kathy Vink-Oost


Nb. Meer informatie over het werk van Hofstede en de evangelisch/Belgische cultuur kun je o.a. vinden in de brochure van ABC-ministries: https://www.abcministries.be/vorming1/culture-gospel

Back To Top